ในโลกปัจจุบัน เป็นเรื่องที่น่าตกใจว่า สิ่งที่ควรเป็นเครื่องยึดเหนี่ยวจิตใจ กลับถูกนำมาใช้ เป็นเชื้อเพลิง ในการสร้างความรุนแรง การนำความเชื่อมาใช้ ในลักษณะที่แข็งกร้าว ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องในประวัติศาสตร์ ทั้งในสหรัฐอเมริกา อิสราเอล และอิหร่าน แต่มันคือบทเรียนสำคัญ ที่ส่งผลกระทบต่อความมั่นคง ของผู้คนในยุคนี้
ผู้เชี่ยวชาญด้าน ความขัดแย้งระดับสากล ชี้ให้เห็นว่า องค์กรทหารหลายแห่ง จงใจใช้ศาสนา เพื่อสร้างเอกภาพ ให้เหล่านักรบ อาทิเช่น การที่สถาบันเตรียมทหาร ที่สอนการแบ่งแยก ซึ่งมีอิทธิพลต่อ โครงสร้างกองทัพ ที่นำไปสู่ความเกลียดชังที่ฝังรากลึก ไม่ว่าจะเป็น การสร้างภาพลักษณ์ศัตรูที่ชั่วร้าย เพื่อลดความลังเลใจในการใช้กำลัง
จุดร่วมที่น่าสนใจ ในการนำศาสนามาใช้ มีประเด็นหลักคือ:
ทำไมเราถึง หลงเชื่อ อุดมการณ์สุดโต่ง เหล่านี้ได้ง่าย? ปรากฏการณ์ทางจิตวิทยา ระบุว่ามนุษย์มีแนวโน้ม หาความชอบธรรมให้ ความโกรธแค้นของตน ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิด Motivated Reasoning อ่านเพิ่มเติม เมื่อผู้คนรู้สึก ว่าตัวเองอยู่ฝ่ายที่ถูกต้อง เราจะพร้อมทำลาย ฝ่ายศัตรู โดยไม่ตั้งคำถาม เนื่องจากการโหยหาความมั่นคงทางจิตใจ
ในทางกลับกัน หลักการที่แท้จริง มักเน้นเรื่อง การก้าวข้ามความเกลียดชัง ซึ่งความเชื่อที่บริสุทธิ์ ไม่จำเป็นต้องทำร้ายใคร เพื่อพิสูจน์ความจริงของตน การตั้งคำถามด้วยเหตุผล จึงเป็นเกราะป้องกัน ที่จะช่วยให้เรา ไม่ตกเป็นเครื่องมือ ในเกมการเมือง ที่อาศัยศาสนาเป็นฉากหน้า
เพื่อให้เรา แยกแยะได้ว่า ความเชื่อที่เราได้รับ หรือเป็นไปเพื่อความขัดแย้ง มีจุดที่ควรระวัง ดังนี้:
โดยสรุป ความเชื่อควรเป็น ประทีปส่องทาง ให้เราพ้นจาก กิเลสและความอาฆาตพยาบาท ไม่ใช่การถูกใช้ เป็นอาวุธร้าย เพื่อตอบสนอง กิเลสและอำนาจของมนุษย์ การนับถือศาสนา ร่วมกับหลักเหตุผลที่ถูกต้อง จึงเป็นหนทางเดียว ในการสร้างสรรค์ โลกที่อยู่ร่วมกันอย่างสงบสุข ให้เกิดขึ้นในใจและในโลก